planites

Η ανακάλυψη δύο νέων πλανητών γύρω από το αστέρι Kepler-90, που μοιάζει με τον δικό μας Ήλιο, σημαίνει ότι το μακρινό ηλιακό σύστημα έχει τόσους πλανήτες, όσους το δικό μας

Η Αμερικανική Υπηρεσία Διαστήματος, σε τηλεδιάσκεψη, ανέφερε πως η ανακάλυψη δύο νέων πλανητών γύρω από το αστέρι Kepler-90, που μοιάζει με τον δικό μας Ήλιο, σημαίνει ότι το μακρινό ηλιακό σύστημα έχει τόσους πλανήτες, όσους το δικό μας.

Ο Kepler και το ηλιακό του σύστημα ήταν ήδη γνωστά, ωστόσο η «επαναστατική» ανακάλυψη των αστρονόμων είναι οι δύο νέοι κόσμοι -και μάλιστα, για την ανακάλυψή τους χρησιμοποιήθηκε η τεχνολογία της τεχνητής νοημοσύνης της Google!

Όλα τα παραπάνω υποδεικνύουν ότι μπορεί να υπάρχουν ολόκληροι κόσμοι και ηλιακά συστήματα «κρυμμένα» μέσα στα στοιχεία, που έχουν ήδη συλλέξει οι επιστήμονες, αλλά δεν μπορούσαν μέχρι τώρα να «παρατηρήσουν», ακριβώς γιατί τα «σημάδια» ήταν τόσα πολλά, που δεν ήξεραν από πού ν' αρχίσουν!

Ο Πολ Χερτζ, διευθυντής του Τμήματος Αστροφυσικής της NASA στην Ουάσινγκτον, παραδέχθηκε ότι οι επιστήμονες δεν είχαν μέχρι σήμερα τα κατάλληλα «εργαλεία» για μια τέτοια ανακάλυψη. «Αυτό το εύρημα δείχνει ότι τα δεδομένα μας θα είναι ένας θησαυρός που θα διατίθεται σε καινοτόμους ερευνητές για τα επόμενα χρόνια» σχολίασε επίσης.

Πώς φτάσαμε στην ανακάλυψη

Η ανακάλυψη έγινε, όταν οι ερευνητές Christopher Shallue και Andrew Vanderburg «εκπαίδευσαν» έναν υπολογιστή στο πώς να εντοπίζει τους εξωπλανήτες στις αναγνώσεις φωτός που έχουν καταγραφεί από το διαστημικό τηλεσκόπιο Kepler -την ελάχιστη αλλαγή στη φωτεινότητα που καταγράφεται όταν ένας πλανήτης περνάει μπροστά από ένα αστέρι.

«Το σύστημα του αστεριού Kepler-90 είναι σαν μια μίνι έκδοση του ηλιακού μας συστήματος. Έχει μικρούς πλανήτες μέσα και μεγάλους πλανήτες έξω, αλλά όλοι είναι πιο κοντά μεταξύ τους» δήλωσε ο Vanderburg, μεταδιδακτορικός συνεργάτης της NASA και αστρονόμος στο Πανεπιστήμιο του Τέξας, στο Όστιν.

Ο Shallue, από την πλευρά του, ανώτερος μηχανικός λογισμικού με την ερευνητική ομάδα Google AI, κατέληξε στην ιδέα να εφαρμόσει ένα νευρωνικό δίκτυο στα δεδομένα του Kepler.

Το τετραετές σύνολο δεδομένων του Kepler αποτελείται από 35.000 πιθανά πλανητικά σήματα. Αυτοματοποιημένες δοκιμές, και μερικές φορές ανθρώπινα μάτια, χρησιμοποιούνται για την επαλήθευση των πλέον υποσχόμενων σημάτων στα δεδομένα.

Ωστόσο, τα ασθενέστερα σήματα συχνά χάνονται, χρησιμοποιώντας αυτές τις μεθόδους. Οι Shallue και Vanderburg σκέφτηκαν ότι θα μπορούσαν να υπάρξουν πιο ενδιαφέρουσες ανακαλύψεις εξωπλανητών, που «αχνοφαίνονται» στα δεδομένα που έχουν μέχρι στιγμής συλλεχθεί.

«Κυνήγι» εξωπλανητών

Έτσι, ξεκίνησαν «εκπαιδεύοντας» το νευρωνικό δίκτυο για τον εντοπισμό των εξωπλανητών που διέρχονταν με τη χρήση ενός συνόλου 15.000 προηγουμένως εξακριβωμένων σημάτων από τον κατάλογο των εξωπλανητών Kepler. Στην καθοριστική δοκιμή, το νευρωνικό δίκτυο αναγνώρισε σωστά τους πραγματικούς πλανήτες σε ποσοστό 96%.

Στη συνέχεια, οι ερευνητές έστρεψαν το μοντέλο τους στην αναζήτηση πιο αδύναμων σημάτων σε 670 αστρικά συστήματα, που είχαν ήδη πολλούς γνωστούς πλανήτες. Η υπόθεση εργασίας τους ήταν ότι τα συστήματα πολλαπλών πλανητών θα ήταν τα καλύτερα μέρη, για να ψάξει κανείς για ακόμα περισσότερους εξωπλανήτες.

«Αυτά τα αποτελέσματα καταδεικνύουν τη διαχρονική αξία της αποστολής του Kepler» δήλωσε ο Τζέσι Ντότσον, ερευνητής του προγράμματος Kepler στο ερευνητικό κέντρο Ames της NASA στο Silicon Valley της Καλιφόρνιας.

«Οι νέοι τρόποι εξέτασης των δεδομένων -όπως αυτή η έρευνα σε πρώιμο στάδιο για την εφαρμογή αλγορίθμων μηχανικής μάθησης- υπόσχονται να συνεχίσουν να αποδίδουν σημαντική πρόοδο στην κατανόηση των πλανητικών συστημάτων γύρω από άλλα άστρα. Είμαι βέβαιος ότι υπάρχουν περισσότερα πρώτα στοιχεία στα δεδομένα, που περιμένουν τους ανθρώπους να τα βρουν» κατέληξε.

pr thema

yprypologistis kina

Όχι μόνο οι δύο ισχυρότεροι υπερυπολογιστές στον κόσμο είναι κινεζικοί, αλλά η Κίνα για πρώτη φορά ξεπέρασε τις ΗΠΑ και έχει τα περισσότερα υπερυπολογιστικά συστήματα (202 έναντι 143) στον κατάλογο Top 500 με τους 500 μεγαλύτερους υπερυπολογιστές διεθνώς.

Πριν από έξι μόλις μήνες, οι ΗΠΑ προηγούνταν, καθώς είχαν 169 υπερυπολογιστές στο Top 500, έναντι 160 της Κίνας, η οποία όμως αυξάνει συνεχώς τις επενδύσεις της στην έρευνα και τεχνολογία.

Σύμφωνα με τη νέα λίστα που μόλις δημοσιοποιήθηκε (η κατάταξη ξεκίνησε πριν 25 χρόνια και ανανεώνεται ανά εξάμηνο), στην κορυφή για τέταρτο συνεχόμενο εξάμην- βρίσκεται ο κινεζικός Sunway TaihuLight με επεξεργαστική ισχύ 93 petaflops/sec (χίλια τρισεκατομμύρια υπολογισμοί ανά δευτερόλεπτο).

Ακολουθούν ο, επίσης, κινεζικός Tianhe-2 (33,9 petaflop/sec), ο ελβετικός Piz Daint (19,6 petaflop/sec, που είναι και ο πιο ισχυρός ευρωπαϊκός υπερυπολογιστής), ο ιαπωνικός Gyoukou (19,1 petaflop/sec) και ο αμερικανικός Titan (17,6 petaflop/sec).

Στο νέο Top 500, μετά την Κίνα και τις ΗΠΑ, η Ιαπωνία διαθέτει 35 υπερυπολογιστές, η Γερμανία 20, η Γαλλία 18 και η Βρετανία 15. Για πρώτη φορά και οι δέκα ισχυρότεροι υπερυπολογιστές έχουν ο καθένας ισχύ άνω των 10 petaflops.

H συνολική ισχύς των 500 ισχυρότερων συστημάτων έχει φθάσει πια τα 845 petaflops έναντι 749 petaflops πριν έξι μήνες και 672 petaflops πριν ένα έτος. Από αυτή τη συνολική ισχύ, το 35,4% ανήκει στην Κίνα και το 29,6% στις ΗΠΑ. To όριο για να συμπεριληφθεί ένας υπερυπολογιστής στο Top 500, έχει αυξηθεί πλέον στα 548 teraflops από 432 teraflops τον Ιούνιο. 

Στον συμπληρωματικό κατάλογο Top Green 500 με τους πιο «πράσινους» και λιγότερο ενεργοβόρους υπερυπολογιστές προηγούνται τρεις από την Ιαπωνία. Όσον αφορά τον πιο «ψηλό» υπολογιστή, αυτός βρίσκεται εγκατεστημένος στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.

Οι υπερυπολογιστές έχουν ποικιλία εφαρμογών: μελέτη και πρόβλεψη του κλίματος και του καιρού, προσομοίωση πυρηνικών και άλλων όπλων, έρευνες για πετρέλαιο, ανάλυση DNA κ.α.

in.gr, ΑΠΕ-ΜΠΕ

hogings

SOS εκπέμπει, για άλλη μια φορά, ο καθηγητής Στίβεν Χόκινγκ, μιλώντας σε συνέδριο τεχνολογίας στο Πεκίνο.

Ο Στίβεν Χόκινγκ προβλέπει ότι μέχρι το 2600 ο πλανήτης Γη θα έχει γίνει μια φλεγόμενη σφαίρα και προτείνει οι άνθρωποι να βρουν λύσεις, όπως η «μετακόμιση» σε άλλα άστρα. Έχει, μάλιστα, και πρόταση καθώς θεωρεί καλύτερη υποψηφιότητα ένα  «γειτονικό» αστρικό σύστημα του Άλφα Κενταύρου.

Σύμφωνα με την εκτίμησή του οι παράγοντες που οδηγούν στην καταστροφή του πλανήτη είναι η αύξηση του πληθυσμού σε συνδυασμό με τις αυξανόμενες ενεργειακές ανάγκες.

Ο διάσημος καθηγητής είχε υποστηρίξει και στο παρελθόν το σχέδιο Breakthrough Starshot, σύμφωνα με το οποίο είναι εφικτό στα επόμενα 20 χρόνια να σταλεί ένα μικρό σκάφος στον αστερισμός του Άλφα Κενταύρου.

«Το συγκεκριμένο σκάφος θα μπορούσε να ταξιδεύει με την ταχύτητα του φωτός και έτσι να φτάσει στον Άρη σε λιγότερη από μια ώρα, σε ημέρες στον Πλούτωνα και σε λιγότερο από 20 χρόνια στον Άλφα Κένταυρο» υποστηρίζει ο Χοκινγκ.

CNN.gr

thanatos epithanatia empei

Ο θάνατος φοβίζει τους περισσότερους, ωστόσο μια νέα επιστημονική έρευνα τον κάνει ακόμα πιο τρομακτικό.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, οι νεκροί γνωρίζουν ότι έχουν πεθάνει, καθώς η συνείδησή τους λειτουργεί για κάποια δευτερόλεπτα ακόμα, ασχέτως αν το σώμα τους έχει σταματήσει να δείχνει κάποια σημάδια ζωής.

Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξε ο επικεφαλής της έρευνας, Dr. Sam Parnia από το NYU Langone School of Medicine της Νέας Υόρκης.

Ο Dr. Parnia μαζί με την ομάδα του εξέτασαν κάποιους ανθρώπους που υπέστησαν καρδιακή ανακοπή, δηλαδή κλινικά ήταν νεκροί, αλλά έπειτα επανήλθαν στη ζωή.

Αυτή είναι η μεγαλύτερη μελέτη που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ, για το αντικείμενο αυτό.

Μερικοί από αυτούς που είχαν συμμετάσχει στην έρευνα, ανέφεραν ότι είχαν πλήρη επίγνωση των συνομιλιών και των πραγμάτων που συνέβαιναν γύρω τους, ακόμα και μετά την ανακοίνωση των γιατρών, ότι ήταν νεκροί.

Ο θάνατος ορίζεται ως το σημείο στο οποίο η καρδιά δε χτυπά πλέον και η ροή του αίματος στον εγκέφαλο διακόπτεται.

Ο Dr. Parnia αναφέρει: «Τυπικά, ο χρόνος θανάτου σημειώνεται εκείνη τη στιγμή – όλα βασίζονται στη στιγμή που η καρδιά σταματάει» και συμπληρώνει: «Μόλις συμβεί αυτό, το αίμα δεν κυκλοφορεί πλέον στον εγκέφαλο, πράγμα που σημαίνει ότι η λειτουργία του εγκεφάλου σταματάει σχεδόν στιγμιαία».

Ωστόσο, σύμφωνα με την έρευνα, υπάρχουν στοιχεία που υποδηλώνουν ότι υπάρχει έκρηξη ενέργειας του εγκεφάλου, τη στιγμή που κάποιος πεθαίνει.

Το 2013 οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν εξέτασαν τα ηλεκτρικά σήματα μέσα στους εγκέφαλους εννέα αναισθητοποιημένων αρουραίων με επαγόμενη καρδιακή προσβολή.

Οι ερευνητές παρατήρησαν δραστηριότητα που συνδεόταν με μια «κατάσταση σε εγρήγορση» στη σύντομη περίοδο μετά τον κλινικό θάνατο.

Ο βυθός του Αιγαίου ανάμεσα στη Σαντορίνη και στην Αμοργό κρύβει συνολικά πέντε μεγάλα ρήγματα μήκους άνω των 20 χιλιομέτρων το καθένα, τα οποία μπορούν να δώσουν σεισμούς μεγέθους 6,5 έως 7,3 βαθμών.

Υπάρχουν επίσης τουλάχιστον 20 υποθαλάσσια ηφαίστεια, αλλά μόνο ο Κολούμπος κοντά στη Σαντορίνη φαίνεται να είναι ενεργός.

Αυτό προκύπτει από νέες έρευνες ξένων και Ελλήνων γεω-επιστημόνων στην περιοχή, όπως δήλωσε στο Αθηναϊκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αθηνών Παρασκευή Νομικού, βασικό μέλος της ερευνητικής ομάδας.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ερευνητών, εκτός από το ρήγμα της Αμοργού που ‘έδρασε' πριν περίπου 60 χρόνια και το οποίο χρειάζεται κάποιους αιώνες για να ξαναενεργοποιηθεί, τα υπόλοιπα ρήγματα μπορούν να δώσουν σεισμό, χωρίς όμως να είναι δυνατό να προσδιορισθεί χρονικά αν αυτός θα συμβεί σε μερικά χρόνια ή σε δεκάδες χρόνια.

Όσον αφορά τον κίνδυνο ενός μελλοντικού τσουνάμι, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η περιοχή έχει το σεισμικό δυναμικό που χρειάζεται (μέγεθος σεισμού περίπου 7), καθώς και πολλά απότομα ασταθή πρανή με μεγάλες μορφολογικές κλίσεις κατά μήκος των ρηξιγενών υποθαλάσσιων κρημνών, που μπορούν να δώσουν τσουνάμι, εφόσον ενεργοποιηθούν, όπως έγινε το 1956 με το μεγαλύτερο τσουνάμι του 20ου αιώνα στη Μεσόγειο.

Είχε προηγηθεί ο σεισμός του 1956, που προκάλεσε 53 θανάτους και πολλές καταστροφές στο νησί της Σαντορίνης και στη συνέχεια δημιουργήθηκε ένα τσουνάμι που είχε ύψος κύματος έως 30 μέτρων στην Αμοργό, 20 μέτρων στην Αστυπάλαια και δέκα μέτρων στη Φολέγανδρο.

Στην περιοχή αυτή του Αιγαίου υπάρχουν αρκετά υποθαλάσσια ηφαίστεια εκτός από το γνωστό Κολούμπο κοντά στη Σαντορίνη. Συγκεκριμένα, έχουν εντοπισθεί περίπου 23 υποθαλάσσιοι ηφαιστειακοί κώνοι ευθυγραμμισμένοι στα βορειοανατολικά του Κολούμπου.

Είναι όμως πολύ μικρότεροι και οι κορυφές τους βρίσκονται πολύ βαθύτερα, έτσι ώστε δεν φαίνεται να υπάρχει πρόσθετος ηφαιστειακός κίνδυνος. Σύμφωνα με τα έως τώρα στοιχεία των επιστημόνων, η ηφαιστειακή δραστηριότητα περιορίζεται στον τομέα του Κολούμπου και δεν συνεχίζεται προς τους τομείς της Ανύδρου και της Αμοργού.

Μια προϊστορία 3 έως 4 εκατομμυρίων ετών

Η ενεργοποίηση των ρηγμάτων στην τεκτονική ζώνη Σαντορίνης - Αμοργού και η έναρξη καταβύθισης της περιοχής άρχισε πριν από τρία έως τέσσερα εκατομμύρια χρόνια και έκτοτε συνεχίζεται με την επέκταση και τη βάθυνσή της.

Οι επιστήμονες επιδιώκουν να χαρτογραφούν με μεγάλη λεπτομέρεια τα υποθαλάσσια ρήγματα, προκειμένου να γνωρίζουν το δυναμικό τους και το μέγεθος του σεισμού που μπορούν να δώσουν. Μέχρι σήμερα ο βυθός της περιοχής ανατολικά της Σαντορίνης μελετήθηκε με το πλοίο «Αιγαίο» το 2001 και το 2006, ενώ νότια της Αμοργού χαρτογραφήθηκε από το αμερικανικό πλοίο «Marcus Langseth» το 2015. Σχετική σεισμική έρευνα είχε γίνει από το γερμανικό πλοίο «Poseidon» το 2006.

Οι ερευνητές παρουσίασαν τη νέα εργασία στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό «Τεκτονοφυσική» (Tectonophysics) με θέμα «Επεκτεινόμενος εφελκυσμός, βύθιση και πλευρική κατάτμηση στις λεκάνες Σαντορίνης - Αμοργού κατά το Τεταρτογενές : Επιπτώσεις στα γεγονότα της Αμοργού του 1956».

Σε αυτήν παρουσιάζονται επεξεργασμένα νέα ψηφιακά στοιχεία, που αποκτήθηκαν από τις ωκεανογραφικές έρευνες, τόσο για την βαθυμετρία και την ανάλυση του αναγλύφου του θαλάσσιου πυθμένα. Αναλύονται επίσης δεδομένα σεισμικής ανάκλασης για την ανίχνευση των γεωλογικών στρωμάτων και των τεκτονικών δομών, κυρίως των ρηγμάτων στο υπόβαθρο κάτω από τον θαλάσσιο πυθμένα, σε βάθος πολλών εκατοντάδων μέτρων, κατά μήκος της ενεργής Τεκτονικής Ζώνης Σαντορίνης-Αμοργού, η οποία έχει συνολικό μήκος 60-70 χλμ και πλάτος 20-25 χλμ.

Μεταξύ άλλων ευρημάτων, διαπιστώθηκε ότι οι συνολικές μετατοπίσεις στα ρήγματα είναι της τάξης του ενός έως 2,5 χιλιομέτρων, με τη δημιουργία υποθαλάσσιων κρημνών ύψους πολλών εκατοντάδων μέτρων.

«Εντοπίσθηκαν πρόσφατοι ρηξικρημνοί με ‘άλματα' της τάξης των επτά έως εννέα μέτρων κατά μήκος της βάσης του ρήγματος της Αμοργού, αμέσως πάνω από τον σημερινό υποθαλάσσιο πυθμένα, που μαρτυρούν την ενεργοποίηση του ρήγματος κατά τον τελευταίο σεισμό μεγέθους 7,5 της κλίμακας Ρίχτερ το 1956», είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κα Νομικού.

Παρόλα αυτά, οι ερευνητές δεν εντόπισαν κάποια διακριτή υποθαλάσσια κατολίσθηση στη στενή περιοχή του ρήγματος, η οποία να μπορεί να ευθύνεται για το τσουνάμι που παρατηρήθηκε κατά την ίδια χρονική περίοδο με το σεισμό.

«Έχουμε πλέον καταλάβει ότι το τσουνάμι του 1956 οφείλεται στην ταχεία ενεργοποίηση -στην τεκτονική κίνηση- του ρήγματος της Αμοργού και όχι στις κατολισθήσεις, που σαφως και αυτές μπορούν να προκαλέσουν τσουνάμι», επισήμανε η κα Νομικού.

Την επιστημονική εργασία ‘υπογράφουν' πλην της Π.Νομικού, ο Δημήτρης Παπανικολάου, ομότιμος καθηγητής στο Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αθηνών και ο Christian Hubscher, καθηγητής γεωφυσικής του Πανεπιστημίου του Αμβούργου στη Γερμανία. Συμμετείχαν επίσης οι υποψήφιοι διδάκτορες Γ.Φαραγγιτάκης και Δ. Λαμπρίδου του ΕΚΠΑ.

aigaio rigmata

dimitra planitis

Ο μεγαλύτερος νάνος πλανήτης στη ζώνη αστεροειδών μεταξύ Άρη και Δία έχει μπει στο μικροσκόπιο της NASA, η οποία έχει στείλει ένα σκάφος εξερεύνησης. 

Η NASA ανακοίνωσε ότι θα παρατείνει για δεύτερη φορά  την αποστολή του σκάφους Dawn στον νάνο πλανήτη Δήμητρα. Οι πρώτες παρατηρήσεις και μετρήσεις του Dawn έδειξαν ότι η μέση θερμοκρασία στην επιφάνεια της Δήμητρας είναι μείον 113 βαθμοί Κελσίου.

Διαπιστώθηκε ότι ο νάνος πλανήτης αποτελείται από ένα παράξενο μείγμα βράχων και πάγου σε ποσοστό 60% και 40% αντίστοιχα, που οι επιστήμονες δεν έχουν δει αλλού στο ηλιακό μας σύστημα.



Σύμφωνα με δημοσίευμα του «Βήματος» ,η  Δήμητρα, που έχει ηλικία 4,5 δισ. ετών, διαθέτει στην επιφάνειά της πολύ νερό σε μορφή πάγου, η προέλευση του οποίου παραμένει επίσης απροσδιόριστη. Δεν αποκλείεται μάλιστα να υπάρχουν μεγάλες ποσότητες υπόγειου νερού ή και ένας υπόγειος ωκεανός, όπως στον δορυφόρο Εγκέλαδο, αν και το πιθανότερο είναι ότι αυτός υπήρξε κάποτε, αλλά όχι πια σήμερα.

Ο,τι κι αν συμβαίνει, οι ερευνητές θεωρούν πιθανό ότι η Δήμητρα μπορεί ακόμη και τώρα να φιλοξενήσει (μικροβιακή) ζωή.

in

varytika kymata

Οι επιστήμονες από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη ανακοίνωσαν ότι για πρώτη φορά ανίχνευσαν στη Γη βαρυτικά κύματα από το διάστημα, τα οποία προέρχονται από τη συγχώνευση δύο άστρων νετρονίων (πάλσαρ) και όχι μαύρων τρυπών, όπως είχε συμβεί σε όλες τις προηγούμενες περιπτώσεις.

Επιπλέον, για πρώτη φορά εντόπισαν και παρατήρησαν με τηλεσκόπια την ισχυρή ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία που συνόδευε το κοσμικό αυτό φαινόμενο.

Το γεγονός θεωρήθηκε πολύ σημαντικό, ώστε να ανακοινωθεί με ταυτόχρονες συνεντεύξεις και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού σε Ουάσιγκτον, Λονδίνο και Γκάρτσινγκ Γερμανίας. Όχι μόνο οι ερευνητές των δύο αμερικανικών ανιχνευτών LIGO και του ευρωπαϊκού Virgo έκαναν την ανίχνευση των ίδιων των βαρυτικών κυμάτων, αλλά στη συνέχεια 70 επίγεια και διαστημικά τηλεσκόπια κατέγραψαν το φως που εκπέμφθηκε από τη πηγή των βαρυτικών κυμάτων τις επόμενες ώρες, μέρες και εβδομάδες.

Το επίτευγμα αυτό, όπως τονίσθηκε από τους επιστήμονες, σηματοδοτεί τη γέννηση μιας νέου τύπου αστρονομίας.

Ήδη, χάρη στις νέες παρατηρήσεις, προέκυψαν μια σειρά από άλλες ανακαλύψεις, όπως η λύση στο μυστήριο των εκρήξεων ακτίνων γάμα (Gamma-Ray Bursts - GRBs), καθώς από την ίδια πηγή των βαρυτικών κυμάτων, τη συγχώνευση των δύο άστρων νετρονίων, καταγράφηκε μια τέτοια έκρηξη ισχυρής ακτινοβολίας. Αυτό, κατά τους αστροφυσικούς, σημαίνει ότι τουλάχιστον μερικές GRBs γεννιούνται, παράλληλα με τα βαρυτικά κύματα (τις «ρυτιδώσεις» στον ιστό του χωροχρόνου), από τέτοια κατακλυσμικά κοσμικά φαινόμενα.

Ακόμη, άλλοι επιστήμονες μπόρεσαν να ρίξουν φως στην προέλευση των βαρύτερων χημικών στοιχείων (μολύβδου, χρυσού, πλατίνας κα), αλλά και να κάνουν μια νέα εκτίμηση του ρυθμού επέκτασης του σύμπαντος.

Όλα αυτά ξεκίνησαν από την αρχική ανίχνευση, στις 17 Αυγούστου φέτος, ενός νέου τύπου σήματος βαρυτικών κυμάτων, το οποίο διήρκεσε πολύ περισσότερο (περίπου 100 δευτερόλεπτα) από ό,τι τα προηγούμενα βαρυτικά κύματα από μαύρες τρύπες (μόλις ένα κλάσμα του δευτερολέπτου). Αυτό έκανε τους επιστήμονες να καταλάβουν ότι η πηγή του σήματος ήταν διαφορετική αυτή τη φορά. Η λεπτομερής ανάλυση των στοιχείων έδειξε ότι οι μάζες των δύο αντικειμένων ήσαν περίπου 1,1 έως 1,6 φορές μεγαλύτερες του Ήλιου, αντιστοιχώντας σε μάζες άστρων νετρονίων.

Τα άστρα νετρονίων είναι απομεινάρια τεράστιων άστρων, που στο τέλος της ζωής τους εκρήγνυνται ως σούπερ-νόβα.

Το άστρο αυτό, που δεν είναι μεγαλύτερο από μια πόλη, έχει τόση πυκνότητα, ώστε ένα κουταλάκι της ύλης του ζυγίζει σχεδόν ένα δισεκατομμύριο τόνους

Μετά την έκρηξη παραμένει μόνο ένας -περιστρεφόμενος σαν σβούρα- τρομερά πυκνός πυρήνας αποτελούμενος, σχεδόν, μόνο από νετρόνια. Το άστρο αυτό, που δεν είναι μεγαλύτερο από μια πόλη, έχει τόση πυκνότητα, ώστε ένα κουταλάκι της ύλης του ζυγίζει σχεδόν ένα δισεκατομμύριο τόνους.

Όπως και τα κανονικά άστρα, τα άστρα νετρονίων συχνά υπάρχουν σε ζευγάρια, με το ένα άστρο σε ολοένα πιο κοντινή τροχιά γύρω από το άλλο, χάνοντας σταδιακά ενέργεια με τη μορφή βαρυτικών κυμάτων, έως ότου τελικά συγχωνεύονται.

Όταν αυτό συμβεί -όπως αντίστοιχα και με τις μαύρες τρύπες- τρομερά ποσά ενέργειας και ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας, ορατής και μη (ορατό φως, υπέρυθρο, ακτίνες-Χ κά), εκτοξεύονται στο διάστημα μαζί με τα βαρυτικά κύματα.

Μόλις δύο δευτερόλεπτα μετά την ανίχνευση των βαρυτικών κυμάτων από τα επίγεια παρατηρητήρια LIGO και Virgo, το διαστημικό τηλεσκόπιο Fermi της NASA κατέγραψε μια ισχυρότατη έκρηξη ακτίνων γάμμα (GRB) σε μια περιοχή -στον αστερισμό του Ύδρου στο νότιο ημισφαίριο του ουρανού της Γης- από όπου εκτιμάται ότι προήλθαν τα βαρυτικά κύματα, μια σαφής ένδειξη ότι τα δύο συμβάντα συνδέονταν. Την έκρηξη GRB κατέγραψε και ο δορυφόρος Integral του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA).

Στη συνέχεια, δεκάδες τηλεσκόπια ειδοποιήθηκαν να στρέψουν τα «μάτια» τους προς εκείνη την κατεύθυνση. Μετά από 12 ώρες, εντοπίσθηκε ένα νέο φωτεινό σημείο -που δεν υπήρχε έως εκείνη τη στιγμή- στον γαλαξία NGC4993, σε απόσταση 130 εκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη. Το εύρημα επιβεβαιώθηκε και από πολλά άλλα τηλεσκόπια, μεταξύ των οποίων από το διαστημικό Hubble και τα επίγεια του Ευρωπαϊκού Νοτίου Αστεροσκοπείου (ESO) στη Χιλή.

Οι φασματοσκοπικές αναλύσεις που ακολούθησαν, έδειξαν ότι δεν επρόκειτο για έκρηξη σούπερ-νόβα, αλλά για ένα φαινόμενο που δεν είχε ποτέ παρατηρηθεί στο παρελθόν.

Το φαινόμενο είχε αρχικά μπλε χρώμα και μετά κόκκινο, ώσπου έγινε πολύ αχνό για να είναι ορατό, δείχνοντας έτσι ότι μια πολύ καυτή ύλη ψυχράνθηκε γρήγορα και έχασε τη φωτεινότητά της.

Σύμφωνα με τα θεωρητικά μοντέλα, πυρηνικές αντιδράσεις συμβαίνουν στην ύλη που εκτινάσσεται στο διάστημα κατά τη συγχώνευση δύο άστρων νετρονίων, παράγοντας έτσι ατομικούς πυρήνες βαρύτερους από τον σίδηρο (χρυσού, μολύβδου κά). Αυτή η καυτή ραδιενεργή ύλη διαχέεται στο διάστημα εκπέμποντας φως σε πολλά μήκη κύματος, ένα φαινόμενο γνωστό ως «κιλονόβα». Αυτή η διαδικασία, με την οποία στο σύμπαν παράγονται βαριά στοιχεία και η οποία έως τώρα ήταν μόνο θεωρητική, πιστεύεται ότι παρατηρήθηκε για πρώτη φορά και έτσι επιβεβαιώθηκε.

Ακόμη, οι επιστήμονες βρήκαν ένα νέο τρόπο για να μετρήσουν τη «σταθερά του Χαμπλ», που περιγράφει τον ρυθμό επέκτασης του σύμπαντος. Η νέα εκτίμηση είναι, ότι το σύμπαν επεκτείνεται με ρυθμό περίπου 70 χιλιομέτρων ανά δευτερόλεπτο ανά παρσέκ, που συμβαδίζει με τις έως τώρα εκτιμήσεις.

Όλα τα παραπάνω -και πολλά περισσότερα- περιέχονται σε πολλές επιστημονικές δημοσιεύσεις από χιλιάδες εμπλεκόμενους επιστήμονες (μεταξύ των οποίων και Έλληνες του εξωτερικού, όπως η αστροφυσικός Βίκυ Καλογερά του πανεπιστημίου Nortwestern του Σικάγο), που έγιναν σε τέσσερα επιστημονικά περιοδικά (Nature, Nature Astronomy, Physical Review Letters, The Astrophysical Journal Letters).

Η πρώτη ανίχνευση βαρυτικών κυμάτων από μαύρες τρύπες είχε γίνει στις 14 Σεπτεμβρίου 2015 και -μετά την επιβεβαίωσή της- είχε ανακοινωθεί στις 11 Φεβρουαρίου 2016.΄Εκτοτε ανιχνεύθηκαν άλλες τρεις φορές βαρυτικά κύματα.

Περισσότερα Άρθρα...